YAŞADIĞIMIZ YÜZYIL BELGESELİ

BBC tarafından hazırlanan,  ”Yaşadığımız Yüzyıl” (People’s Century) belgeseli, insanlık tarihinin en önemli çağlarından biri olan 20’nci yüzyılı anlatmaktadır. Belgeselin çarpıcı özelliklerinden bir tanesi olayların çağa damgasını vurmuş kişilerin ağzından, tüm gerçekçiliğiyle anlatılmasıdır.

Bilindiği üzere, yüzyıllar boyunca keşfedilmeyi bekleyen dev bir gezegen olan dünyamız, 20’nci yüzyılda bir çok buluşa, keşfe ve savaşlara tanıklık etmiştir.

Belgesel, içerisinde pek çok part bulundurmakla birlikte her bir part 20.yüzyılda yaşanmış toplumsal olayları detaylı bir şekilde izleyicinin gözleri önüne sermektedir.

Geçtiğimiz yüzyılı merak edenler için belgeselin 1968 NEW RELEASE konulu 20. bölümünü izledik ve sizler için kısa bir özet hazırladık. Daha önce izlememiş olan okurlarımıza şimdiden iyi seyirler!

1968 NEW RELEASE

Bu belgesel bize “baby boomer” ve “mayıs 68 kuşağı” hakkında bilgi vermekle birlikte çarpıcı örnekler sunmaktadır.

Bu sebeple öncelikle baby boomer terimini açıklamak istiyorum. Baby boom’ bir Kuzey Amerikan-İngiliz terimi. Özellikle Amerika’da II. Dünya savaşının bitiminde başlayıp 1960 yılı başlarına kadar süren, yıllık doğum hızında büyük artış anlamına gelmektedir.  Boomerlar refah devletinin oluşmasına en büyük katkı sağlayan etkenlerdendir. Baby boomerlar ailelerinin aksine evden işe işten eve bir hayat istemediler daha özgür bir hayat istediler. Bu kuşak sırf kalabalıklarıyla  yetmişlerin başlarında ABD’de bütün işleri doldurmuştur. Birçok yaşam tarzı eğilimini dikte ettirmiştir. Bu kuşağın anti-otoriter ve kural tanımayan davranışları bu ülkenin kültürünü, toplumunu ve yaşamını yeniden şekillendirmiştir.

Belgeselden örnek vermek gerekirse ise kızlar ve erkeklerin dans esnasında birbirlerine göstermiş oldukları uyum ve ahenkli görüntü bizlere bugün sahip olduğumuz medeniyet seviyesinin başlangıç adımlarıdır. Belgeseldeki örnekler adeta bize toplumun yeniden şekillendiğinin göstergesidir. Toplumda kadın erkek ayrımı gözetilmeksizin böyle bir medeniyet seviyesine ulaşılmasının gerekçesi olarak savaş sonrası geleneksel yaklaşımların devam etmemelerdir.

Bir başka dikkat çeken husus ise gençler için sosyal faaliyetlerini gerçekleştirebileceği, müzik yapılan yerler gibi alanların oluşturulmasıdır. Gençler bu alanlarda kendi hür iradelerine göre hareket edebilecektirler ve ailesinin istedikleri şekilde giyinmek, toplumdaki diğer kişilerin söylemlerine aldırış etmeden davranabilecek hatta ailelerinin istedikleri müzikleri dinlemek zorunda olmayacaklardır. Bütün bu gelişmeler eski zihniyetin yavaş yavaş ortadan kalktığının göstergesidir.

Belgeseldeki anlatıcılardan biri olan ‘’Jenny Cole”ın 1964 yılında hatıralarını anlattığı konuşmasında o döneme ait heyecanını tekrardan yaşaması onlar için bu değişimin ne kadar önemli ve anlamlı olduğunu gözler önüne bir kez daha sermiştir.

Dikkat çekilmesi gereken diğer bir nokta ise Vietnam Savaşı’dır. Gençlerin bu nükleer savaşı protesto ederek bu savaşın sonlanması için bir toplumsal hareket zinciri oluşturmaları ve buna bazı sivil hakların da dahil edilmesi bu savaşın sonlandırılmasındaki önemli etkenlerden birisi olmuştur.

Değinilmesi gereken başka bir husus ise 1968 kuşağıdır. 68 kuşağını başlatan olayların ilki Fransa’daki Sarbonne Üniversitesi’nde meydana gelen öğrenci isyanıdır. Öğrencilerin Vietnam savaşı için protestolarına bazı sebeplerde eklenerek öğrenciler ayaklanmış ve şehrin yönetimini ele geçirmiştir. Bir toplumsal hareketin bu kadar büyüyüp tüm dünyayı etkisi altına alabileceğini kimse tahmin etmemiştir. Polisin insanlık dışı uyguladığı şiddet ise bu protestoların azalması yerine protestonun şiddetinin artmasına sebep olmuştur. Belgeselde bir kızın toplumdaki bir kesime göre farklı düşünceler benimsemesinden dolayı öldürülmesi, polisin bu protestolara acımasız şekilde karşılık vermesi başlıca örneklerdendir. Belgeselde protestolara işçi grevleri de eklenmiştir. Farklı bireyler, farklı düşünceler olmasına rağmen bu toplumsal hareketlerde insanlar bir araya gelebiliyor. Belki de protestolara devlet tarafından bu kadar orantısız bir şekilde güç kullanılmasaydı protestoların şiddeti bu kadar artmazdı. Medeniyet seviyesi yüksek toplumlarda bireyler hak ve özgürlere sahiplerdir. İnsanlar özgür ortamlarda yaşamaktadırlar. Baby boomerlar da kendilerine özgür ortam yaratmışlardır; araştırma yapabilme, sorgulama alanları oluşturmuştur.

 

UMUT ÇAĞI (1900-1914)

1900: Dünya nüfusu 1.6 milyar, Uluslararası Paris Fuarı, Elektrikle tanışma
1905: İlk Rus Devrimi başarısızlıkla sonuçlanıyor.

1-ÖLÜM TARLALARI (1914-1918)

1914: Birinci Dünya Savaşı başlıyor.
1916: Verdun Savaşı
1917: ABD savaşa giriyor .

2-KIZIL BAYRAK (1917-1940)

1917: Bolşevikler Rusya’da iktidarı ele geçiriyor
1924: Lenin’in ölümü

3-İNSANLARIN YARISI (1917-1996)

1920: ABD’de kadınlar oy hakkı elde ediyor.
1945: Fransa’da kadınlara oy hakkı

4-BÜYÜK YARIŞ (1926-1945)

1923: Hitler ”Mein Kampf”ı (Kavgam) yazıyor
1938: Almanya Avusturya’yı tamamen, Çekoslovakya’yı kısmen işgal ediyor .
1945: İttifak devletleri ölüm kamplarını boşaltıyor .

5-GÖRSELİN GÜCÜ (1939-1997)

1925: İlk televizyon yayını
1936: BBC televizyon hizmeti başlatıyor
1960: Televizyonda ilk kez ABD başkanlık tartışması
1972: Berlin Olimpiyatları’nda İsrailli sporcuların rehin alınması tüm dünyada TV’lerden yayımlandı

6-BÜYÜK KAÇIŞ (1895-1964)

1925: Chaplin ”Altına Hücum”u çeviriyor
1927: İlk sesli film: Caz Şarkıcısı
1940: John Ford’un ”Gazap Üzümleri” Büyük Çöküş’ü yansıtıyor

7-AÇLIK SINIRI (1929-1939)

1929: Amerikan Borsası’nın çöküşü
Global ekonomik kriz
1932: ABD’de işsiz oranı yüzde 25’e varıyor

8-TOPYEKÜN SAVAŞ (1939-1945)

1939: İkinci Dünya Savaşı başlıyor
1941: Japonya Pearl Harbor’ı bombalıyor
1944: Leningrad kuşatması kaldırılıyor
1945: Japonya’ya atom bombası ve 2. Dünya Savaşı’nın sonu

9-DÜŞÜŞ (1945-1995)

1942: ABD atom bombası üretimine başlıyor
1949: İlk Sovyet atom bombası
1954: İlk nükleer santral
1986: Çernobil nükleer kazası

10-YENİ DÜNYA (1945-1961)

1945: BM’nin kuruluşu
1947: Truman Doktrini, Sovyet genişlemesine meydan okuyor.
1949: NATO kuruluyor.
1956: Sovyetler, Macar isyanını bastırıyor
1961: Berlin Duvarı

11-EKONOMİK PATLAMA (1945-1973)

1947: Levittown’un kuruluşu
1948: Marshall Planı start alıyor
1950 : ABD’de ilk kredi kartı piyasaya çıkıyor
1957: Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET)
1958: Disneyland’ın açılışı

ŞİMDİ ÖZGÜRLÜK (1947-1990)

1947: Hindistan bağımsızlığına kavuşuyor
1956: Süveyş Kanalı krizi
1975: Kuzey ve Güney Vietnam birleşiyor
1990: Afrika’daki son koloni Namibya, bağımsızlığını ilan ediyor

DAHA UZUN YAŞAMAK (1944-1996)

1948: Dünya Sağlık Örgütü (WHO) kuruluyor
1955: Dr. Salk, çocuk felci aşısını buluyor
1980: Çiçek hastalığının dünya çapında üstesinden gelindiği ilan ediliyor
1981: AİDS virüsü keşfediliyor
ASYA UYANIYOR (1951-1988)

1952: Japonya’nın askeri işgali sona eriyor
1976: ABD’de, toplam oto ithalatının yarısını oluşturan 1.5 milyon Japon otomobili satılıyor
1989: Japonya, dünyanın önde gelen borç veren ülkesi konumuna geliyor

GERİLLA SAVAŞLARI (1956-1989)

1954: Kuzey Vietnamlılar, Dien Bien Phu’yu alıyor
1958: Küba’da Castro, Batista’yı deviriyor
1965: ABD, Vietnam Savaşı’na giriyor
1973: ABD, Vietnam’dan çekiliyor
1979: Sovyet birlikleri Afganistan’a giriyor

TEHLİKELİ DÜNYA (1956-1990)

1956: Japonya, Minamata’da cıva zehirlenmesi
1969: Çevreciliğin başyapıtlarından ”Sessiz Bahar” (Silent Spring) yayınlanıyor
1970: ABD Çevre Koruma Dairesi kuruluyor
1980: New York Love Kanalı’na atılan kimyasal atıklar, ciddi sağlık sorunları yaratıyor
1984: Hindistan, Bhopal’deki tarım ilacı fabrikasında zehirli gaz sızıntısı
TAZE KAN (1950-1975)
1964: Berkeley İfade Özgürlüğü Hareketi hız kazanıyor .
1967: Vietnam Savaşı’nı protesto için Pentagon’a yürüyüş

1968: Paris’te polisle göstericiler çatışıyor
1969: Woodstock müzik festivali


HALKIN GÜCÜ (1971-1991)

1980: Polonya’da grevler, Dayanışma Hareketini doğuruyor
1986: Gorbaçov, ”glasnost” ve ”perestroika”yı tanıtıyor
1989: Berlin Duvarı yıkılıyor
1991: Sovyetler Birliği dağılıyor

HIZLA İLERİ (1980-1997)

1991: Soğuk Savaş bitiyor, milliyetçilik yükselişe geçiyor, Eski Yugoslavya’da savaş başlıyor
1994: Dünya Ticaret Organizasyonu onaylanıyor
1999: Dünya nüfusu 6.2 milyar

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here